Dat gaat snel!

Eitjes, rupsen, poppen en een vlinder! Op 9 juni 2015, twee dagen na het bericht over de levende post van De Vlinderstichting, konden we in groep 1-2-3 al melden: dat gaat snel! In de klas waren nu alle stadia van het vlinderleven tegelijk te zien. Voor de kleuters en de kinderen van groep 3 was het een prachtige kans om de hele levenscyclus van een vlinder in één keer te overzien.

Alle stadia tegelijk

Normaal gesproken zie je de stadia van een vlinder na elkaar: eerst het ei, dan de rups, dan de pop en tot slot de vlinder. Als je ze allemaal tegelijk voor je hebt, kun je ze goed met elkaar vergelijken. Hoe klein is een eitje vergeleken met een rups? Hoe anders ziet een pop eruit dan een vlinder? Kinderen kunnen de stadia aanwijzen, benoemen en in de goede volgorde zetten. Zo wordt een moeilijk begrip als levenscyclus heel concreet.

Waarom gaat het zo snel?

Vlinders en andere insecten zijn koudbloedig: hun lichaamstemperatuur hangt af van de temperatuur van hun omgeving. Hoe warmer het is, hoe sneller ze zich ontwikkelen. In de zomer kan de ontwikkeling van ei tot vlinder daardoor binnen enkele weken verlopen. In een warme klas gaat het soms nog sneller dan buiten. Bovendien doet een rups niets anders dan eten, en groeit hij daardoor in korte tijd enorm. Geen wonder dat dit bericht de titel 'Dat gaat snel!' kreeg.

Eitjes

Vlindereitjes zijn heel klein, vaak niet groter dan een speldenknop. Een vrouwtjesvlinder legt ze op of onder een blad van de plant waar de rupsen later van zullen eten. Bij koolwitjes zijn de eitjes geelachtig van kleur. Met een vergrootglas kun je zien dat ze een bijzondere vorm hebben, met kleine ribbels. Voor kinderen is het moeilijk voor te stellen dat uit zo'n klein eitje een rups komt die na een paar weken vele malen groter is.

Rupsen

Een rups heeft een lang, zacht lichaam dat uit allemaal ringen bestaat. Voorop zit een kop met kaken, waarmee de rups bladeren eet. Aan de voorkant van zijn lijf zitten zes echte pootjes, en verder naar achteren een aantal korte, dikke schijnpootjes waarmee hij zich vasthoudt. Rupsen van het koolwitje zijn groenig van kleur, met kleine stipjes of streepjes. Ze vallen tussen de bladeren nauwelijks op, en dat beschermt ze tegen vogels.

Poppen

Als een rups volgroeid is, zoekt hij een rustig plekje om zich te verpoppen. De rups van een koolwitje maakt zich vast met een zijden draadje en verandert in een pop. Zo'n pop ziet eruit als een klein, hard omhulsel, dat stil blijft hangen. Toch gebeurt er binnenin van alles: het lichaam van de rups wordt omgebouwd tot dat van een vlinder. Bij goed kijken kun je kort voordat de vlinder uitkomt soms al de vleugels door de pop heen zien schemeren.

De eerste vlinder

Bijzonder was de eerste vlinder. Als een vlinder net uit zijn pop is gekropen, zijn de vleugels nog klein en verfrommeld. De vlinder pompt dan vloeistof door de aderen in zijn vleugels, waardoor ze zich langzaam ontvouwen. Daarna moeten ze drogen en hard worden. Pas dan kan de vlinder vliegen. Voor kinderen is het indrukwekkend om te zien hoe een dier dat kort daarvoor nog een pop was, opeens vleugels heeft.

Een kort vlinderleven

Het leven van een volwassen vlinder is meestal kort: bij veel soorten duurt het maar een paar weken. In die tijd drinkt de vlinder nectar, zoekt hij een partner en legt het vrouwtje eitjes, waaruit weer nieuwe rupsen komen. Daarom is het belangrijk dat vlinders na het uitkomen niet te lang binnen blijven. Buiten, bij de bloemen, kunnen ze doen waarvoor ze bedoeld zijn. Koolwitjes kunnen zo in één zomer meerdere generaties krijgen: de rupsen van het voorjaar zijn in de zomer alweer vlinders die zelf eitjes leggen.

Iedere dag iets nieuws

Met rupsen en poppen in de klas valt er iedere dag iets nieuws te ontdekken. Is er weer een rups verpopt? Is er een nieuwe vlinder uitgekomen? Juist dat dagelijkse kijken maakt het zo leerzaam. Kinderen leren dat de natuur steeds verandert, en dat je soms heel goed moet opletten om die veranderingen te zien. Ze leren ook om hun waarnemingen met elkaar te delen: kijk, daar hangt een nieuwe pop!

Woorden voor de tijd

Een levenscyclus is ook een les over tijd. Gisteren was het nog een rups, vandaag is het een pop, en over een tijdje is het een vlinder. Voor jonge kinderen zijn begrippen als gisteren, vandaag en morgen, eerst en daarna, en snel en langzaam nog volop in ontwikkeling. Bij een thema als dit oefenen ze daar vanzelf mee. Zo sluit het thema mooi aan bij de taalontwikkeling van de kleuters.

Verwondering

Misschien is verwondering wel het belangrijkste wat kinderen van zo'n ervaring meenemen. Dat een rups een vlinder wordt, is iets waar ook volwassenen nog steeds over verbaasd kunnen zijn. Door kinderen de ruimte te geven om zich te verwonderen en vragen te stellen, wekken we hun nieuwsgierigheid naar de natuur. Die nieuwsgierigheid is de basis voor alles wat ze later nog zullen leren.

Thuis verder

Thuis kunt u samen met uw kind de levenscyclus van de vlinder nog eens doornemen. Laat uw kind de stadia tekenen in een cirkel: ei, rups, pop en vlinder, en dan weer een ei. Of ga samen naar buiten en zoek op koolplanten of brandnetels naar rupsen en eitjes. Kijk wel alleen met de ogen, en laat de dieren waar ze zijn.

Laatste Nieuws

Data oud papier 2020
Kerstknutselen 2019
Einde schooljaar
Eindfeest 2019
Modderdag 2019

Uit het fotoboek

Hellendoorn 2019 (29) Hellendoorn 2019 (27)
Hellendoorn 2019 (28) Hellendoorn 2019 (26)