Vogels bij groep 1-2-3! Begin februari 2015 stonden in onze jongste combinatiegroep de vogels centraal. Een thema dat op De Holsthoek perfect past: onze school staat tegen de bosrand, en vanuit de lokalen kun je de vogels in de bomen en struiken rondom het gebouw zien. In de winter, als de bomen kaal zijn, zie je ze nog beter. Een mooie tijd dus om eens goed te kijken wie er allemaal rond de school vliegt.
Vogels in de winter
Niet alle vogels zijn in de winter in Nederland. Veel vogels, zoals de zwaluw en de ooievaar, trekken in de herfst naar het zuiden, naar landen waar het warmer is en meer voedsel te vinden is. Andere vogels blijven het hele jaar bij ons. Dat zijn de standvogels, zoals de koolmees, de pimpelmees, de merel, het roodborstje, de vink en de huismus. En er zijn ook vogels die juist in de winter naar Nederland komen, omdat het in hun broedgebied in het noorden nog kouder is. Voor kinderen is dat een verrassend verhaal: vogels die op reis gaan, net als mensen in de vakantie.
Vogels helpen
In de winter hebben vogels het soms moeilijk. Als het vriest of sneeuwt, is er weinig voedsel te vinden. Insecten zijn er nauwelijks, en zaden en bessen zijn vaak al op. Daarom kun je vogels in de winter helpen met wat extra voedsel. Een vetbol, een pindaslinger, zonnebloempitten of een appel op een tak: vogels komen er graag op af. Ook een bakje met vers water is belangrijk, zeker als het vriest. Op onze school zorgden de kinderen in latere winters iedere morgen voor een lekker ontbijt voor de vogels, en gaven ze dagelijks zaad. Zo leren kinderen dat zorg voor de natuur iets is wat je zelf kunt doen.
Goed kijken
Vogels kijken is een mooie oefening in goed waarnemen. Welke kleur heeft de vogel? Is hij groot of klein? Heeft hij een lange of een korte snavel? Hoe beweegt hij: hupt hij over de grond, of klimt hij langs de stam? Kinderen leren met een zoekkaart of een eenvoudig vogelboekje de verschillen te zien. Een koolmees heeft een zwarte kop met witte wangen en een gele buik met een zwarte streep; een pimpelmees is kleiner en heeft een blauw petje; een roodborst heeft een oranjerode borst. Door die kenmerken te leren, wordt een 'vogeltje' ineens een koolmees of een merel.
Vogels en taal
Een vogelthema is ook een mooi taalthema. Kinderen leren nieuwe woorden: snavel, veren, vleugels, nest, ei, broeden, trekken, voederhuisje. Ze leren namen van vogels, en kunnen vertellen over vogels die ze thuis hebben gezien. Voor de kinderen van groep 3, die in deze periode volop bezig zijn met Veilig Leren Lezen, zijn vogelnamen mooie leeswoorden. En bij prentenboeken over vogels kunnen de kleuters luisteren, praten en hun eigen verhaal bedenken.
Vogels en rekenen
Ook rekenen kan met vogels. Kleuters kunnen tellen hoeveel vogels er bij het voederhuisje zitten, en vergelijken op welke dag er de meeste vogels waren. Kinderen van groep 3 kunnen een eenvoudige turflijst bijhouden: hoeveel merels, hoeveel mezen, hoeveel mussen? Zo maken ze kennis met het verzamelen en ordenen van gegevens, een vaardigheid die later bij rekenen en wereldoriëntatie terugkomt.
Vogels tellen in heel Nederland
Elk jaar in de laatste weken van januari houdt Vogelbescherming Nederland de Nationale Tuinvogeltelling. Iedereen kan meedoen: je kijkt een half uur naar de vogels in je tuin of vanaf je balkon, en geeft door welke vogels je hebt gezien. Zo krijgen onderzoekers een beeld van hoe het met de vogels in Nederland gaat. Voor kinderen is het leuk om te weten dat hun eigen waarnemingen kunnen bijdragen aan echt onderzoek. Thuis kunnen ze met hun ouders meedoen.
Natuur rondom de school
Op De Holsthoek integreren we de natuur om ons heen in onze lessen. De Holsthoek staat tegen de bosrand en ook rondom het gebouw is het erg groen. De IJssel en het natuurgebied De Duursche Waarden bevinden zich in onze nabije omgeving, en daar leven nog veel meer vogels: reigers, eenden, ganzen en roofvogels. Iedere week hebben we een buitenuurtje, en ieder seizoen gaan we met de boswachter op pad. Vogels zijn bij al die activiteiten nooit ver weg.
Samen ontdekken
In groep 1-2-3 werken we veel met coöperatieve werkvormen, waardoor de kinderen van en met elkaar leren. Bij een vogelthema zie je dat mooi: kinderen kijken samen door het raam, wijzen elkaar op een vogel die ze hebben gezien en zoeken samen in een boekje op welke vogel het is. De oudere kinderen helpen de jongere met het lezen van vogelnamen, en de jongere kinderen laten zien wat ze allemaal hebben opgemerkt.
Een voederplek maken
Met eenvoudige materialen kunnen kinderen zelf iets maken voor de vogels. Een pindaslinger rijgen van ongezouten pinda's in de dop is een goede oefening voor de fijne motoriek. Een vetbol maken van vet en zaden is wat ingewikkelder, maar wel heel leuk. En een eenvoudig voederplankje kan met hulp van een volwassene worden gemaakt. Als de vogels er dan op afkomen, zijn de kinderen trots: zij hebben de vogels geholpen.
Thuis verder
Wilt u thuis verder met het vogelthema? Hang een vetbol of pindaslinger op in de tuin of op het balkon, en kijk samen welke vogels er komen. Zoek de namen op in een vogelboek of met een app. Doe mee met de Nationale Tuinvogeltelling, of maak samen een wandeling langs de IJssel en kijk naar de watervogels. Kinderen die al jong leren kijken naar vogels, krijgen een band met de natuur die ze hun hele leven meenemen.