Slakken zoeken, ontdekken en bekijken! Dit bericht van 30 augustus 2015 staat ook op de groepspagina van groep 1-2-4-5, de groep van de jongere kinderen in het schooljaar daarna. Het vertelt over de slakken in groep 1-2-3, in de eerste weken van het schooljaar 2015-2016. Op deze pagina kijken we naar de plek die slakken innemen in de natuur, en naar wat jonge kinderen leren als ze een dier zo van dichtbij kunnen volgen.
Natuurbeleving aan het begin van het jaar
Aan het begin van het schooljaar 2015-2016 stond de natuurbeleving in groep 1-2-3 onder meer in het teken van slakken en spinnen. Op de groepspagina van dat jaar stond een foto met precies dat onderschrift. Het einde van de zomer is daar een goed moment voor: in tuinen, bermen en plantenbakken zijn dan volop slakken en spinnen te vinden. Zo konden de kinderen het schooljaar beginnen met een echte ontdekkingstocht dicht bij huis.
Huisjesslakken en naaktslakken
Er zijn grofweg twee soorten landslakken: slakken met een huisje en slakken zonder huisje, de naaktslakken. Huisjesslakken kunnen zich terugtrekken in hun huisje als het droog of gevaarlijk is. Naaktslakken hebben die bescherming niet, en verstoppen zich daarom overdag op vochtige, donkere plekjes. Bekende huisjesslakken in Nederlandse tuinen zijn de segrijnslak, met een bruingevlekt huisje, en de tuinslak, vaak met strepen op een geel of roze huisje.
Opruimers van de natuur
Slakken hebben bij tuinders niet altijd een goede naam, omdat ze aan de sla en andere planten knabbelen. Toch zijn ze nuttig. Veel slakken eten vooral dode en rottende plantendelen, en helpen zo bij het opruimen van de natuur. Wat ze eten, komt als mest terug in de bodem en voedt nieuwe planten. Kinderen leren zo dat ieder dier in de natuur een eigen taak heeft, ook als we dat niet altijd meteen zien.
Een plek in de voedselketen
Slakken zijn zelf ook voedsel voor andere dieren. Egels, padden, kevers en vogels eten graag slakken. De zanglijster slaat huisjesslakken op een steen kapot om bij het zachte lijf te kunnen. Zo hangen de dieren in de tuin met elkaar samen. Zonder slakken zouden sommige van die dieren minder te eten hebben. Voor jonge kinderen is het een eerste kennismaking met het idee van een voedselketen.
Eitjes in de grond
Slakken leggen eitjes, meestal in een holletje in vochtige grond. De eitjes zijn klein, rond en wittig. Na een paar weken komen er piepkleine slakjes uit, met al een klein, doorzichtig huisje op hun rug. Dat huisje groeit mee terwijl de slak groter wordt. Als kinderen in de plantenbakken graven, vinden ze soms zo'n groepje slakkeneitjes. Een mooi moment om te vertellen hoe een slakkenleven begint.
Een slak in de klas
Om slakken goed te kunnen bekijken, kun je ze een tijdje in de klas houden. Daarvoor heb je een bak nodig met luchtgaatjes in het deksel, vochtige aarde, wat bladeren en een stukje groente. Iedere dag kunnen de kinderen kijken hoe de slakken eten, kruipen en rusten. Na een paar dagen gaan de slakken weer terug naar de plek waar ze zijn gevonden. Zo leren kinderen dat je een dier mag bekijken, maar dat het daarna weer terug moet naar zijn eigen leefomgeving.
Leren door te ontdekken
In de onderbouw van De Holsthoek leren kinderen veel door zelf te onderzoeken en te ontdekken. Bij slakken stellen ze vanzelf vragen. Waarom is een slak nat? Kan hij achteruit kruipen? Wat doet hij als je hem aanraakt? Door samen te kijken en dingen uit te proberen, vinden de kinderen antwoorden. Daarbij leren ze ook om hun bevindingen te vertellen aan de anderen in de kring.
Natuur rond de school
De Holsthoek staat tegen de bosrand en ook rondom het gebouw is het erg groen. We hebben een zeer groene schoolomgeving met daarbij plantenbakken die we samen onderhouden. In die bakken bekijken de kinderen bodemdiertjes en insecten, en daar zijn ook slakken te vinden. Zo hoeven de kinderen niet ver te gaan om de natuur te ontdekken: een blaadje omdraaien is soms al genoeg voor een nieuwe ontdekking.
Minibeestjes door de jaren heen
Kleine dieren kwamen op De Holsthoek ook in latere jaren regelmatig terug. In een later bericht over een natuurcircuit rond de school staat bijvoorbeeld dat er minibeestjes onder de loep werden genomen. De opdrachten van zulke circuits hebben vooral te maken met de seizoenen, en de kinderen doen ze in groepjes van jong en oud door elkaar. Slakken, spinnen en andere kleine beestjes zijn daarbij altijd dankbare onderwerpen.
Het Natuurboek
Alle leerlingen maken gedurende hun basisschoolperiode een Natuurboek. We beginnen hiermee bij de kleuters, en dit boek gaat mee naar de volgende groepen. Een tekening van een slak, een foto of een leeg slakkenhuisje kan daarin een plek krijgen. Zo bouwen de kinderen in de loop van hun schooltijd een eigen verzameling op van alles wat ze in de natuur hebben ontdekt.
Zorg voor kleine dieren
Slakken zijn kwetsbaar, en daarom gaan we er voorzichtig mee om. Een slak pak je op bij zijn huisje, nooit aan zijn lijf. Je zet hem terug op een vochtig plekje, en na het aanraken was je je handen. Zo leren kinderen respect te hebben voor ieder levend wezen, hoe klein ook. Respect voor elkaar is een van de waarden die de basis vormen van onze school.
Thuis verder
Ga thuis eens samen op zoek naar slakken, bijvoorbeeld na een regenbui of vroeg in de ochtend. Kijk onder bladeren, stenen en bloempotten. Probeer verschillende soorten te vinden: slakken met een gestreept huisje, slakken met een bruin huisje en naaktslakken. Bekijk ze met een vergrootglas en zet ze daarna weer terug. Zo wordt de eigen tuin een klein natuurgebied om te ontdekken.