Kuikens bij groep 1-2-3! Dit bericht van 30 mei 2015 staat ook op de groepspagina van groep 1-2-4-5, de groep van de jongere kinderen in de schooljaren daarna. Het gaat over de kuikens bij de kleuters en groep 3. Jonge dieren hebben op De Holsthoek door de jaren heen vaak een plek gehad in de onderbouw. Op deze pagina kijken we terug op wat jonge dieren voor kleuters betekenen, en waarom ze zo goed passen bij de manier waarop wij lesgeven.
Leren door te beleven
Jonge kinderen leren het meest van wat ze zelf beleven. Een plaatje van een kuiken in een boek is leuk, maar een echt kuiken dat piept, rondscharrelt en warm aanvoelt, maakt veel meer indruk. Zo'n ervaring onthouden kinderen lang. Daarom halen we de natuur graag de klas in, en gaan we ook vaak naar buiten. De ervaringen die de kinderen daar opdoen, vormen de basis voor gesprekken, tekeningen, verhalen en onderzoekjes.
Natuurlijk! De Holsthoek
De Holsthoek is een kleine dorpsschool in Den Nul, in een prachtige omgeving. 'Natuurlijk! De Holsthoek' is dan ook niet voor niets de slogan van de school waar iedereen welkom is. De school staat tegen de bosrand en ook rondom het gebouw is het erg groen. In die omgeving horen dieren er vanzelf bij: vogels in de bomen, insecten in de plantenbakken en, in het voorjaar, jonge dieren in de weilanden. Kuikens in de klas sluiten daar naadloos op aan.
Jonge dieren door de jaren heen
De kuikens van 2015 waren niet de enige jonge dieren die de onderbouw van dichtbij leerde kennen. Op onze website staat een fotoalbum van een bezoek aan de lammetjes, en in latere jaren verschenen op de groepspagina's berichten over geitjes kijken. Ook kwamen er later opnieuw kuikens in de klas: in een bericht met de titel Kuikens in de klas liet een leerling, Lisa, een kip en kuikens zien. Zo kwamen de kinderen in de loop der jaren regelmatig in aanraking met jonge dieren.
Van ei tot kip
Bij kuikens hoort het verhaal van de kringloop. Een kip legt een ei, uit een bevrucht ei komt na ongeveer drie weken broeden een kuiken, en dat kuiken groeit uit tot een kip of een haan. Voor kleuters is dat een groot verhaal. Ze ontdekken dat elk dier ooit klein is geweest, net als zijzelf, en dat dieren groeien en veranderen. Daarmee raken ze aan grote vragen over leven en groeien, op een manier die bij hun leeftijd past.
Zorgen voor een dier
Een kuiken heeft zorg nodig: warmte, voer, water en een schone plek. Als kinderen helpen bij die zorg, bijvoorbeeld door te kijken of het waterbakje nog vol is, leren ze verantwoordelijkheid te nemen. Ze merken dat een dier afhankelijk is van de mensen die ervoor zorgen. Verantwoordelijkheid is een van de waarden die de basis vormen van onze school, en al bij de kleuters kun je daar op een eenvoudige manier mee beginnen.
Gevoelens en zorgzaamheid
Jonge dieren roepen bij kinderen gevoelens op: blijdschap, verwondering, soms een beetje angst. Een kind dat een kuiken voorzichtig vasthoudt, moet zijn eigen bewegingen beheersen en rekening houden met het dier. Dat vraagt om zelfbeheersing en inlevingsvermogen. Juist zulke vaardigheden zijn belangrijk in de sociale ontwikkeling van jonge kinderen. Zo leren ze ook in de omgang met elkaar rekening te houden met de ander.
Handen wassen
Bij het omgaan met dieren hoort ook hygiëne. Dieren kunnen bacteriën bij zich dragen waar mensen ziek van kunnen worden, ook als ze er schoon en gezond uitzien. Daarom is het belangrijk om na het aaien of vasthouden van een kuiken goed je handen te wassen, met water en zeep. Voor kleuters is dat een mooie gelegenheid om te oefenen hoe je je handen goed wast: tussen de vingers, de duimen en de nagels niet vergeten. Zo'n gewoonte nemen ze mee naar huis en naar andere situaties, zoals na het spelen buiten of voor het eten.
Taal rondom dieren
Dieren zijn een dankbaar onderwerp voor taal. Kleuters leren de namen van dieren en hun jongen: kip en kuiken, schaap en lam, geit en geitje, koe en kalf. Ze leren welke geluiden de dieren maken en waar ze wonen. In groep 3 kunnen de kinderen die woorden ook lezen en schrijven. Bij een thema over jonge dieren groeit de woordenschat van de kinderen zo vanzelf, en woordenschat is een belangrijke basis voor het latere lezen.
Onderzoekend leren
In de onderbouw van De Holsthoek doen we onderzoekjes in het kader van onderzoekend en ontdekkend leren. Bij kuikens liggen de vragen voor het oprapen. Hoeveel weegt een kuiken? Hoe snel groeit het? Wat eet het het liefst? Kinderen kunnen voorspellen, kijken en vergelijken. Ze leren dat je een vraag kunt onderzoeken door goed te kijken en dingen bij te houden, en dat het antwoord soms anders is dan je dacht.
Het Natuurboek
Alle leerlingen maken gedurende hun basisschoolperiode een Natuurboek. We beginnen hiermee bij de kleuters en het boek gaat mee naar de volgende groepen. Een tekening van een kuiken, een foto of een verhaaltje over de kuikens in de klas krijgt daarin een plek. Als de kinderen later in de bovenbouw zitten, kunnen ze terugbladeren en zien wat ze als kleuter al ontdekten.
Thuis verder
Thuis kunt u het thema jonge dieren verder uitwerken. Bezoek in het voorjaar een kinderboerderij, waar vaak lammetjes, geitjes en kuikens te zien zijn. Lees samen een prentenboek over een dier en zijn jongen, of zoek samen uit hoe de jongen van verschillende dieren heten. Kinderen vinden het prachtig om te ontdekken dat elk dier ooit klein begon.