Vogels bij groep 1-2-3. Dit bericht uit februari 2015 is ook terug te vinden op de groepspagina van groep 1-2-4-5, de combinatiegroep van de jongere kinderen in de schooljaren daarna. Het laat zien hoe het vogelthema een plek had in de onderbouw van De Holsthoek. Vogels zijn voor jonge kinderen een dankbaar onderwerp: ze zijn overal, ze zijn kleurrijk en ze laten zich goed bekijken, zeker in de winter.
Een school vol vogels
De Holsthoek ligt op een bijzondere plek. De school staat tegen de bosrand, en ook rondom het gebouw is het erg groen. Daardoor komen er veel vogels in de buurt van de school. Mezen in de struiken, merels op het gras, een roodborst op het hek en soms een specht in de bomen aan de rand van het bos. Vanuit de lokalen kunnen de kinderen de vogels zien, en dat maakt nieuwsgierig. Wie is dat? Wat eet hij? Waar woont hij? Zo ontstaat een thema bijna vanzelf.
Een ontbijt voor de vogels
In de onderbouw is het voeren van vogels in de winter een vaste gewoonte geworden. Op de groepspagina van groep 1-2-4-5 schreven we in een latere winter dat de kinderen iedere morgen zorgden voor een lekker ontbijt voor de vogels, en dagelijks zaad gaven. Uit dat vogelzaad groeiden later zelfs plantjes, wat weer een nieuwe ontdekking opleverde: zaad is niet alleen voedsel, maar ook het begin van een nieuwe plant. Zo leiden de vogels in de klas tot een les over groeien en bloeien.
Wat eten vogels?
Niet alle vogels eten hetzelfde. Mezen houden van pinda's en vet, vinken en mussen eten graag zaden, en merels zijn dol op appels en bessen. In de zomer eten veel vogels insecten en wormen, maar in de winter zijn die moeilijk te vinden. Kinderen kunnen ontdekken welke vogels op welk voedsel afkomen, door verschillende soorten voer neer te leggen en goed te kijken. Een vogel met een dunne snavel eet anders dan een vogel met een dikke snavel. Zo leren kinderen verband zien tussen hoe een dier eruitziet en hoe het leeft.
Vogelgeluiden
Vogels herken je ook aan hun geluid. In het voorjaar zingen veel vogels om een partner te lokken en hun gebied af te bakenen, maar ook in de winter laten ze van zich horen. Met de kinderen kun je naar buiten gaan en stil zijn, en luisteren wat je hoort. Het tjilpen van mussen, het fluiten van een merel, het roepen van een kraai. Op school en thuis kun je opnames van vogelgeluiden beluisteren en raden welke vogel het is. Voor jonge kinderen is dat een spannend spel, en het oefent hun auditieve waarneming, een vaardigheid die ook belangrijk is bij het leren lezen.
Letters en woorden
Bij het vogelthema horen veel nieuwe woorden: snavel, veer, vleugel, nest, ei, broeden, zaad, voederhuisje. Kleuters leren die woorden in de kring en in prentenboeken, en kinderen die leren lezen, oefenen met korte vogelnamen. In de combinatiegroepen van de onderbouw doen we de instructie van lezen en rekenen, waar het kan, samen. Zo komen de jongste kinderen al vroeg in aanraking met letters, woordjes, tellen en begrippen, en leren de oudere kinderen door de jongere te helpen.
Tellen en vergelijken
Vogels lenen zich ook goed voor rekenactiviteiten. Hoeveel vogels zitten er op het voederplankje? Welke vogel komt het vaakst? Kinderen kunnen een eenvoudige telkaart bijhouden en aan het eind van de week vergelijken wat ze hebben gezien. Voor de kleuters is tellen en vergelijken al een mooie uitdaging; oudere kinderen kunnen de aantallen in een staafje of een tabelletje zetten. Zo maken ze spelenderwijs kennis met het verzamelen en weergeven van gegevens.
Knutselen
Natuurlijk werd er bij het vogelthema ook geknutseld. Vogels van papier en veren, nestjes van takjes en wol, en voederhuisjes van karton: de kinderen maakten de mooiste dingen. Bij het knutselen oefenen ze hun fijne motoriek en leren ze goed te kijken naar de vorm en kleur van een vogel. Het resultaat kreeg een plekje in de klas, zodat het lokaal er een beetje als een vogelbos uitzag.
Natuur als leeromgeving
Op De Holsthoek integreren we de natuur om ons heen in onze lessen. Iedere week hebben we een buitenuurtje, waarin de kinderen van groep 1 tot en met 8 buiten samen opdrachten doen. Ieder seizoen gaan we met de boswachter op pad. En de IJssel en het natuurgebied De Duursche Waarden liggen vlak bij de school, met nog veel meer vogels, zoals reigers, ganzen en eenden. Het vogelthema in de klas is daarmee een onderdeel van een groter geheel: leren over de natuur door haar te beleven.
Van en met elkaar leren
In de combinatiegroepen van de onderbouw leren kinderen van verschillende leeftijden samen. Bij een vogelthema werkt dat heel natuurlijk. De oudere kinderen weten al welke vogels er zijn en helpen de jongere bij het herkennen. De jongere kinderen zien vaak dingen die de ouderen over het hoofd zien, omdat ze zo nieuwsgierig zijn. We werken veel met coöperatieve werkvormen, waardoor de kinderen van en met elkaar leren en er een goede groepsvorming ontstaat.
Zorg voor de natuur
Een van de uitgangspunten van onze school is zorg voor de omgeving: de natuur en de cultuur. Door vogels te voeren en goed naar ze te kijken, leren kinderen dat de natuur zorg verdient. Ze leren ook dat je de natuur kunt helpen met kleine dingen: een handje zaad, een bakje water, een nestkastje in de tuin. Die houding nemen ze mee, op school en thuis.
Thuis verder
Wilt u thuis met uw kind verder met vogels? Hang een vetbol of een pindaslinger op en kijk samen welke vogels er komen. Houd een week lang bij hoeveel vogels u ziet. Luister samen naar vogelgeluiden, of maak een wandeling langs de IJssel. Kinderen die leren genieten van vogels, kijken hun hele leven met andere ogen naar de natuur om hen heen.