Winter (of herfst?) bij groep 1-2-3. Na de kerstvakantie begon het nieuwe jaar 2015 in onze groep met het thema winter. Dat bleek een thema met een vraagteken, want buiten leek het lang niet altijd op winter. In plaats van sneeuw en ijs was er vaak regen en wind. Op deze groepspagina vertellen we hoe we daar in de klas mee omgingen.
Wat vinden kinderen winter?
Vraag een kleuter wat winter is, en je krijgt antwoorden als: sneeuw, een sneeuwpop, schaatsen, koude handen, warme chocolademelk. Het beeld van de winter dat kinderen hebben, is vaak het beeld uit prentenboeken: een wit landschap met sneeuwmannen en sleeën. De werkelijkheid in Nederland is vaak anders. Juist dat verschil maakt een winterthema boeiend. We kunnen met de kinderen kijken naar hoe de winter er in boeken uitziet, en hoe hij er buiten echt uitziet.
Kijken naar het weer
In de kring kijken we in deze periode iedere dag naar het weer. Is het koud of warm? Regent het, waait het of schijnt de zon? Met een weerkalender houden de kinderen bij wat voor weer het is. Na een paar weken zien ze een patroon: veel grijze dagen, af en toe een koude ochtend met rijp, en misschien een enkele keer een vlokje sneeuw. Zo leren de kinderen waarnemen, ordenen en vergelijken, en dat zijn belangrijke vaardigheden voor later leren. Voor de kinderen van groep 3 is de weerkalender bovendien een mooie gelegenheid om woorden als regen, wind en zon te lezen en te schrijven.
Sneeuwmannetjes maken
Ook al bleef de sneeuw buiten uit, in de klas werden er sneeuwmannetjes gemaakt. Met papier, watten, verf en lijm kwamen ze tot leven, ieder met een eigen gezicht, een eigen sjaal en een eigen hoed. Zo'n knutselactiviteit is meer dan versiering. Kinderen oefenen met knippen, plakken en vormen, ze leren dat een sneeuwpop uit bollen van verschillende grootte bestaat, en ze kunnen vertellen over hun eigen sneeuwman. Het resultaat maakte de klas meteen een stuk winterser.
Ijs maken
Als het buiten niet vriest, kun je zelf ijs maken. Met een bakje water in de vriezer, of op een koude nacht buiten op de vensterbank, ontdekken kinderen hoe water verandert in ijs. Ze voelen hoe koud en glad ijs is, en kijken hoe het weer smelt in de warme klas. Wie kleurstof of een blaadje in het water doet, maakt een prachtig ijskunstwerk. Zulke kleine proefjes prikkelen de nieuwsgierigheid en leren kinderen dat je dingen kunt onderzoeken door ze zelf uit te proberen.
Vogels in de winter
De winter is ook een goede tijd om naar vogels te kijken. In de kale bomen zijn ze makkelijker te zien dan in de zomer, en ze komen vaak dichter bij huizen en scholen om voedsel te zoeken. Kinderen kunnen leren welke vogels er in de winter in Nederland blijven, zoals de koolmees, de pimpelmees, de merel en de roodborst. Door vogels te voeren, help je ze de winter door te komen. Op De Holsthoek, die tegen de bosrand staat, zijn er volop vogels te zien vanuit het lokaal.
De natuur rust
In de winter lijkt de natuur stil te staan. Bomen zijn kaal, planten zijn verdord en veel dieren laten zich nauwelijks zien. Maar de natuur rust alleen maar. In de knoppen van de bomen zitten de nieuwe blaadjes al klaar, bollen in de grond wachten op de lente en sommige dieren houden een winterslaap. Tijdens het buitenuurtje, dat iedere week op het programma staat, kunnen de kinderen daar zelf naar kijken. Wie goed zoekt, vindt in januari al de eerste sneeuwklokjes of de knoppen van de hazelaar.
Lezen en rekenen met de winter
Het winterthema werd ook gebruikt bij lezen en rekenen. De kinderen van groep 3 lazen woordjes die bij de winter horen, en schreven ze in hun werkboekje. De kleuters telden sneeuwvlokken, sorteerden wanten op kleur en grootte, en maakten patronen met winterse plaatjes. Waar het kan, geven we de instructie samen, zodat de kleuters al vroeg in aanraking komen met letters, woordjes, tellen, cijfers en begrippen. Zo leren alle kinderen binnen hetzelfde thema, ieder op zijn eigen niveau.
Samen in de kring
De kring is in groep 1-2-3 een belangrijk moment. Hier vertellen kinderen over wat ze thuis hebben meegemaakt: wie heeft er ijs gezien? Wie heeft een sneeuwpop gemaakt bij opa en oma? Wie heeft er vogels gevoerd? Zulke gesprekken zijn goed voor de taalontwikkeling en voor de groepsvorming. Kinderen leren luisteren naar elkaar, op hun beurt wachten en vragen stellen. We werken veel met coöperatieve werkvormen, waardoor de kinderen van en met elkaar leren.
Warm aangekleed naar buiten
In de winter is het belangrijk dat kinderen warm aangekleed zijn als ze naar buiten gaan. Kleuters oefenen in deze tijd flink met het zelf aantrekken van jassen, mutsen en wanten. Dat kost soms tijd, maar het is een belangrijke stap in hun zelfstandigheid. Ouders kunnen helpen door kleding mee te geven die het kind zelf kan aantrekken, en door de naam van het kind in kleding en wanten te zetten.
Thuis verder
Wilt u thuis verder met het winterthema? Ga samen naar buiten en zoek naar tekenen van de winter: ijs op een plas, rijp op het gras of vogels in de tuin. Hang een vetbol of een pindaslinger op en kijk samen welke vogels er komen. Lees een prentenboek over de winter, en praat over de verschillen met het echte weer. En als de sneeuw dan toch komt: geniet er samen van!
Winter of herfst: in groep 1-2-3 maakten we er samen een mooi thema van.